Skip to content

White paper

Geef de biobased verpakkingen eindelijk waar ze recht op hebben!

Inhoudstafel

 

  1. Verpakkingen hebben een centrale plaats in ons leven
  2. Verpakkingen van plantaardige oorsprong die volledig binnen de kringloopeconomie passen
  3. Verpakkingen die voor tewerkstelling zorgen in Europa en in België
  4. Wie wil zetmeel/stro op zijn bord?
  5. Biobased verpakkingen kunnen iedere uitdaging aan, kostprijs inbegrepen
  6. De Belg is Europees sorteerkampioen. Laten we hier voordeel uit halen…
  7. Wat we verwachten

 

1/ Verpakkingen hebben een centrale plaats in ons leven

Verpakkingen hebben een centrale plaats in ons leven, zij beschermen de goederen tegen fysieke elementen en externe bedreigingen. Maar de almaar groter wordende druk op het milieu en de eindigheid van de olievoorraden roepen ernstige vragen op. Vragen waarop België thans concrete antwoorden moet formuleren. Bijvoorbeeld door het ondersteunen van toekomstgerichte technologische oplossingen, met respect voor de huidige en toekomstige wetgeving, en dit zowel in België als binnen een ruimer Europees kader. Maar eveneens door rekening te houden met de basisverwachtingen van de consument, die nog talrijke jaren wil doorbrengen in een kwaliteitsvolle leefomgeving op een planeet die het goed stelt.

 

Waarom volstaan verpakkingen op basis van aardolie niet langer

Onder de huidige omstandigheden kan men moeilijk beweren dat aardolie een zeldzame grondstof is geworden. Voor komend decennium voorspelt de OPEC prijzen die vast en zeker lager dan 100 dollar per vat zouden blijven. Maar mogen we daarom op onze lauweren rusten? Bij Belgian BioPackaging denken we van niet en dit omwille van drie redenen:

  1. Met uitzondering van de olievelden in de Noordzee, beschikt Europa niet over eigen olievoorraden. Onze economie te sterk afhankelijk maken van hulpbronnen afkomstig van buiten de grenzen van het Europa van de 27, houdt immers reële geopolitieke risico’s in. De recente actualiteit bevestigt dit overduidelijk. Er is niet alleen het conflict in Oekraïne, ook het Midden-Oosten is een probleemgebied met conflicten in Irak, Syrië, Yemen… Moeten we eraan herinneren dat Saoedi-Arabië, de grootste uitvoerder uit de regio, voor zowat 600 kilometer aan Irak grenst, een land waar thans volledige chaos heerst?
  2. In tegenstelling tot aardolie, kunnen plantaardige grondstoffen die het gebruik van oliemoleculen vervangen, volledig op lokaal niveau worden gewonnen.
  3. Eveneens in tegenstelling tot het verwerken van aardolie, gebruiken de producenten van bio-plastics hernieuwbare hulpbronnen. Dit is tevens de door de Europese regelgeving aangeduide richting, waarbij thans zwaar de nadruk wordt gelegd op de urgente nood om het gebruik van eindige grondstoffen te vervangen door een kringloopmodel en hernieuwbare grondstoffen.

 

////////////////////////////////////

In 2013, hebben we in Europa dagelijks 12.770 duizend vaten olie verbruikt

///////////////

Bron: British Petroleum https://www.bp.com

 

 

2/ Verpakkingen van plantaardige oorsprong die volledig binnen de kringloopeconomie passen

Om de druk wat te verminderen, moet Europa op zoek gaan naar alternatieve wegen, zoals de leden van Belgian BioPackaging reeds jaren aanbevelen. Onze vereniging groepeert inderdaad ondernemingen die, uit vrije keuze en vaak ook uit overtuiging, biobased verpakkingen promoten. Dit zijn verpakkingen die volledig uit plantaardige grondstoffen worden vervaardigd. Deze verpakkingen hebben het enorme voordeel onze afhankelijkheid van fossiele grondstoffen te verminderen en bovendien laten zij slechts een beperkte CO2-voetafdruk achter. Inderdaad, tijdens hun groei hebben de planten die gebruikt worden voor de productie van bio-plastics, reeds min of meer belangrijke hoeveelheden CO2, nodig voor hun ontwikkeling, uit de atmosfeer gehaald via het fotosyntheseproces. En door deze planten te gebruiken om verpakkingen te produceren en de verpakkingen vervolgens te recyclen, wordt er volgens een duurzaam kringloopmodel gewerkt. In het algemeen past deze dubbele evolutie binnen een logica die streeft naar een vooruitgang op zowel milieu- als op economisch vlak. Het is ook in deze richting dat de Europese regelgeving de jongste jaren is geëvolueerd. Bij herhaling heeft Brussel aangedrongen op de dringende noodzaak van een duurzaam beheer van de eindige grondstoffen die ons omringen. Volgens de Europese Commissie gaat het hierbij om veel meer dan louter een principe. Indien we wensen dat onze economische actoren toegang kunnen blijven hebben tot de grondstoffen nodig voor de productie van consumptiegoederen, is het belangrijk dat deze ook kunnen worden gerecupereerd en gerecycleerd, volgens de Ladder van Lansink (zie ook bijgevoegd schema). Zo niet, dreigen onze grond-stoffenbronnen op te drogen. Europa legt de marktspelers het bannen van niet hernieuwbare hulpbronnen, zoals olie, bij de fabricage van verpakkingen wel niet op, maar moedigt daarentegen steeds nadrukkelijker de kringloopbenadering aan, waarbij – laat ons even dromen – de bestanddelen van de door de leden van Belgian BioPackaging aangeboden verpakkingen eindeloos kunnen worden hergebruikt, met een zo klein mogelijke CO2-voetafdruk. Bij Belgian BioPackaging merken we trouwens op dat het door Europa vooropgestelde begrip van de kringloopeconomie blijkbaar ook de verschillende bestuursniveaus in België heeft “geïnspireerd”. Het begrip “kringloop” komt immers opvallend vaak terug in de beleidsverklaringen van de zowel de Brusselse, de Vlaamse als de Waalse regering. Dit verheugt ons ten zeerste, want het begrip van de kringloopeconomie gaat perfect hand in hand met de filosofie van de biobased en composteerbare verpakkingen. Inderdaad, zoals we het in dit White Paper uitleggen, zijn biobased verpakkingen niet alleen goed voor onze planeet, ze kunnen eveneens de economie laten heropleven, ze zijn goed voor jobcreatie en kunnen onze te grote afhankelijkheid van fossiele grondstoffen beperken.

/////////////////////////////

Genoemd naar de Nederlandse politicus Ad Lansink, is de Ladder (of schaal) van Lansink een standaard op het vlak van afvalbeheer, opgebouwd uit een aantal prioriteiten: preventie, hergebruik, recyclage, verbranding met of zonder warmte-recuperatie en tenslotte, het storten van afvalstoffen

/////////////

 

 

3/ Verpakkingen die voor tewerkstelling zorgen in Europa en in België

De markt van de bio-economie biedt een groot potentieel op het vlak van tewerkstelling. In Europa bezorgt de bioplastics-verpakkingen rechtstreeks of onrechtstreeks werk aan nagenoeg 22 miljoen personen. En in België gaat het om 9% van de werkgelegenheid. Volgens European Bioplastics, volgens het Institute for Biocomposites en volgens Nova-Institute zou de sector van bio-economie een nog grotere bijdrage aan de tewerkstelling in Europa kunnen leveren. Inderdaad, tussen 2012 en 2014 was de groei van het productievolume van bio plasticsverpakkingen vrij traag, maar tegen 2018 wordt een stijging van de productiecapaciteit met 400% verwacht, van 1,6 miljoen ton in 2013 naar 6,7 miljoen ton in 2018. Het is niet toevallig dat de Europese Commissie de markt van de bio-plastics heeft weerhouden in het kader van haar “Demand Side Policies for Innovation”. Als industriesector in volle groei, kan de bioplasticssector inderdaad nog in belangrijke mate bijdragen tot het scheppen van talrijke jobs. Bovendien kan de sector voor inkomsten zorgen in landelijke gebieden, waar sommige actoren thans ernstig door de landbouwcrisis worden getroffen.

Tenslotte kan deze activiteit bijdragen tot het verwerven van knowhow en doorgedreven expertise op dit vlak, niet alleen voor de actoren uit de bio-plasticsindustrie, maar mogelijk ook voor de actoren uit de petrochemie. Dit opent dan weer belangrijke toekomstperspectieven op lange termijn voor de tewerkstelling van gekwalificeerde arbeidskrachten in de petrochemie, zowel in België als elders in Europa. En door voor biobased verpakkingen te opteren, gaan deze sectoren resoluut voor de dubbele uitdaging van enerzijds de groene chemie en anderzijds de bevordering van de werkgelegenheid.

///////////////////////////////

22 miljoen jobs en een groeicapaciteit van meer dan 400% tegen 2018

//////////////////
Bron: European Bioplastics http://en.european-bioplastics.org

 

 

4/ Wie wil zetmeel/stro op zijn bord?

Niet alleen worden de door Belgian BioPackaging ondersteunde verpakkingen uit natuurlijke grondstoffen vervaardigd, ze passen tevens in een kortlopende koolstofcyclus en maken deel uit van andere stromen dan de agro-voedingsindustrie. Het risico aanleiding te geven tot een toename van de honger in de wereld of bij te dragen tot de speculatie, is hierdoor niet aanwezig, zelfs niet bij een sterke groei van de sector van bio-plasticsverpakkingen. Bovendien tonen recent door European Bioplastics gepubliceerde cijfers aan dat de productie van bio-plastics de industriële activiteit is die het minst nood heeft aan verbouwbare oppervlakte. Tussen 2013 en 2018 zal slechts 0,01% van de totale oppervlakte van 5 miljard hectare aan landbouwgrond voor de productie van bio-plastics worden gebruikt. Dit is honderdmaal minder dan het cijfer van 1% ingenomen door de productie van biobrandstoffen. En nog veel minder dan de 70% van de oppervlakte (3,5 miljard hectare) die alleen al voor de productie van veevoeder nodig is. Zo worden de feiten enigszins in de juiste context geplaatst… Binnenkort zal het zelfs volledig zinloos zijn nog te spreken over de concurrentie tussen de voedselketen en de keten van de bio-plastics. Men slaagt er thans immers in biobased verpakkingen van de zogenaamde tweede (2G) en zelfs derde generatie (3G) te produceren op basis van koolstof bevattende plantaardige grondstoffen, die niet voor menselijke,noch dierlijke consumptie in aanmerking komen. Thans is het helemaal mogelijk verpakkingen te produceren uit micro-algen of zelfs uit afval. Zo maakt men geen gebruik van natuurlijke grondstoffen die voor menselijke of dierlijke consumptie kunnen worden aangewend…

 

////////////////////////////////

In 2013 werd in het zuiveringsstation van Brussel een pilootinstallatie geopend voor de productie van polyhydroxyalkanoaten, een bio-plastic volledig uit zuiveringsslib vervaardigd

/////////
http://www.aquiris.be

 

 

5/ Biobased verpakkingen kunnen iedere uitdaging aan, kostprijs inbegrepen

Ze zijn niet alleen nuttig voor het milieu, de biobased verpakkingen beantwoorden thans eveneens aan de wel bijzonder strenge eisen van de lastenboeken. Net zoals traditionele verpakkingen, vervaardigd uit fossiele grondstoffen, worden deze verpakkingen aan een reeks zeer strenge tests onderworpen. Ze moeten aan uitrekking weerstaan en hun scheurbestendigheid en mechanische weerstand worden onderzocht… Voorts moeten ze aan precieze criteria beantwoorden op het vlak van thermische weerstand, doorzichtigheid, bedrukbaarheid, verzegelbaarheid en mogen ze niet doorlaatbaar zijn voor gassen…

Het zou blijk geven van verblinding of zelfs van kwade trouw, mocht men het gebruik van biobased verpakkingen beperken tot enkel en alleen het ophalen van groenafval. De biobased verpakkingen zijn vandaag immers alomtegenwoordig in het dagelijks leven van de Belgische doorsneeconsument: shampooflacons, flessen gevuld met soda of mineraal water, verpakking van fruit en groenten, folie voor het verzenden van tijdschriften… Momenteel zijn de biobased verpakkingen alvast duurder dan traditionele verpakken op basis van fossiele grondstoffen, maar dit hoeft zeker niet zo te blijven.
Een daling van de kostprijs van deze groene verpakkingen is hoofdzakelijk afhankelijk van de geproduceerde volumes. In de mate dat de door de leden van Belgian Biopackaging gepromote biobased verpakkingen in onze samenleving de plaats krijgen waar ze recht op hebben, zullen de productievolumes stijgen en de prijzen dalen. De economische wetmatigheid van het schaalvoordeel zal de prijzen doen dalen tot op het niveau van de traditionele verpakkingen.

 

/////////////////////////////

Shampooflacons, flessen gevuld met soda of mineraal water, ver-pakking van groenten en fruit, folie voor het verzenden van tijdschriften… Biobased verpakkingen zijn alom-tegenwoordig!

//////////////

 

 

6/ De Belg is Europees sorteerkampioen. Laten we hier voordeel uit halen…

 In een in 2014 gepubliceerd duurzaamheidsrapport, herinnerde de organisatie Fost Plus er ons aan dat voortaan nagenoeg alle Belgen hun afval perfect sorteerden. Een prestatie die mogelijk werd gemaakt “door de talrijke sensibiliseringscampagnes die in samenwerking met de openbare besturen werden gevoerd teneinde het belang van het sorteren van afval te benadrukken”, bevestigde Fost Plus niet zonder trots. Bij Belgian BioPackaging zijn we ervan overtuigd dat de sorteerreflex die de burger zich eigen heeft gemaakt ten aanzien van recycleerbare verpakkingen afkomstig uit de petrochemie, alvast eveneens ten aanzien van biobased verpakkingen mogelijk is. Dankzij het internationaal label OK biobased, ontwikkeld door het organisme Vinçotte, kan de consument duidelijk worden geïnformeerd over de werkelijk hernieuwbare aard van de verpakking die hij in handen heeft. En hij kan de verpakking aldus ook een betere toekomst bezorgen, door ze naar een aangepaste recyclageketen te verwijzen, net zoals hij dit reeds doet met verpakkingen afkomstig van de petrochemie (PET, PEHD, PP…).

Indien deze biobased verpakkingen, om welke reden ook, niet in de recyclageketen terechtkomen, kan een goot deel ervan zonder enig probleem worden gecomposteerd. Ook daar, in de composteringscentra, kunnen ze voor welgekomen bijkomende inkomsten zorgen. En voor zover ze niet worden gecomposteerd – op voorwaarde dat ze volledig plantaardig zijn – kunnen de biobased verpakkingen ook nog voor energetische valorisatie naar een verbrandingsoven worden afgevoerd. Uit de verbranding van biobased verpakkingen zou aldus niet-fossiele en volledig hernieuwbare energie vrijkomen. Deze dubbele eigenschap lijkt ons op zijn minst voldoende om de toepassing van aangepaste tarieven door Fost Plus te rechtvaardigen…

 

//////////////////////////////////////

De Gewesten zijn van oordeel dat de principes voor de berekening van het Groene Punt de milieu-impact van de verpakkingen kunnen beperken, evenals het naleven van de hiërarchie van de afvalstoffen zoals voorzien in de richtlijn 2008/98/EG

//////////////////
Bron: IVCIE, erkenning 2013-2018 toegekend aan Fost Plus http://www.ivcie.be

 

 

7/ Wat we verwachten…

Gesterkt door al deze elementen, verwachten de leden van Belgian BioPackaging dat eindelijk de specificiteit van de biobased verpakkingen zou worden erkend. Naar aanleiding van de vernieuwde erkenning van Fost Plus voor de periode 2013-2018, hoopt Belgian BioPackaging vurig dat Fost Plus eindelijk billijke ‘Groene Punt’-tarieven zou toepassen op het geheel van de door onze leden ondersteunde verpakkingen en niet enkel alleen meer op biobased flessen en flacons. We denken hierbij aan schalen, blisterverpakkingen, krimpfolie… uiteraard biobased. Door aldus te handelen, zou Fost Plus zich beslist nog sterker positioneren als een toekoms-gerichte kracht.